श्रीमद्भगवद्गीता
Śrīmadbhagavadgītā
सप्तदशोऽध्यायः
अर्जुन उवाच
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥ १७-१
arjuna uvāca
yē śāstravidhimutsr̥jya yajantē śraddhayānvitāḥ
tēṣāṁ niṣṭhā tu kā kr̥ṣṇa sattvamāhō rajastamaḥ
श्रीभगवानुवाच
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु ॥ १७-२
śrībhagavānuvāca
trividhā bhavati śraddhā dēhināṁ sā svabhāvajā
sāttvikī rājasī caiva tāmasī cēti tāṁ śr̥ṇu
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ १७-३
sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata
śraddhāmayō'yaṁ puruṣō yō yacchraddhaḥ sa ēva saḥ
यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ १७-४
yajantē sāttvikā dēvān yakṣarakṣāṁsi rājasāḥ
prētānbhūtagaṇāṁścānyē yajantē tāmasā janāḥ
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ १७-५
aśāstravihitaṁ ghōraṁ tapyantē yē tapō janāḥ
dambhāhaṅkārasaṁyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥ १७-६
karśayantaḥ śarīrasthaṁ bhūtagrāmamacētasaḥ
māṁ caivāntaḥśarīrasthaṁ tānviddhyāsuraniścayān
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु ॥ १७-७
āhārastvapi sarvasya trividhō bhavati priyaḥ
yajñastapastathā dānaṁ tēṣāṁ bhēdamimaṁ śr̥ṇu
आयुःसत्त्वबलारोग्य सुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्याः आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥ १७-८
āyuḥsattvabalārōgya sukhaprītivivardhanāḥ
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hr̥dyāḥ āhārāḥ sāttvikapriyāḥ
कट्वम्ललवणात्युष्ण तीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टाः दुःखशोकामयप्रदाः ॥ १७-९
kaṭvamlalavaṇātyuṣṇa tīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ
āhārā rājasasyēṣṭāḥ duḥkhaśōkāmayapradāḥ
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥ १७-१०
yātayāmaṁ gatarasaṁ pūti paryuṣitaṁ ca yat
ucchiṣṭamapi cāmēdhyaṁ bhōjanaṁ tāmasapriyam
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥ १७-११
aphalākāṅkṣibhiryajñō vidhidr̥ṣṭō ya ijyatē
yaṣṭavyamēvēti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ
अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ १७-१२
abhisandhāya tu phalaṁ dambhārthamapi caiva yat
ijyatē bharataśrēṣṭha taṁ yajñaṁ viddhi rājasam
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ १७-१३
vidhihīnamasr̥ṣṭānnaṁ mantrahīnamadakṣiṇam
śraddhāvirahitaṁ yajñaṁ tāmasaṁ paricakṣatē
देवद्विजगुरुप्राज्ञ पूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ १७-१४
dēvadvijaguruprājña pūjanaṁ śaucamārjavam
brahmacaryamahiṁsā ca śārīraṁ tapa ucyatē
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥ १७-१५
anudvēgakaraṁ vākyaṁ satyaṁ priyahitaṁ ca yat
svādhyāyābhyasanaṁ caiva vāṅmayaṁ tapa ucyatē
17-16
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते ॥ १७-१६
manaḥprasādaḥ saumyatvaṁ maunamātmavinigrahaḥ
bhāvasaṁśuddhirityētat tapō mānasamucyatē
17-17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥ १७-१७
śraddhayā parayā taptaṁ tapastattrividhaṁ naraiḥ
aphalakāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṁ paricakṣatē
17-18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ १७-१८
satkāramānapūjārthaṁ tapō dambhēna caiva yat
kriyatē tadiha prōktaṁ rājasaṁ calamadhruvam
17-19
मूढग्राहेणात्मनो यत् पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७-१९
mūḍhagrāhēṇātmanō yat pīḍayā kriyatē tapaḥ
parasyōtsādanārthaṁ vā tattāmasamudāhr̥tam
17-20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ १७-२०
dātavyamiti yaddānaṁ dīyatē'nupakāriṇē
dēśē kālē ca pātrē ca taddānaṁ sāttvikaṁ smr̥tam
17-21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १७-२१
yattu pratyupakārārthaṁ phalamuddiśya vā punaḥ
dīyatē ca parikliṣṭaṁ taddānaṁ rājasaṁ smr̥tam
17-22
अदेशकाले यद्दानम् अपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७-२२
adēśakālē yaddānam apātrēbhyaśca dīyatē
asatkr̥tamavajñātaṁ tattāmasamudāhr̥tam
17-23
ओं तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ १७-२३
ōṁ tatsaditi nirdēśō brahmaṇastrividhaḥ smr̥taḥ
brāhmaṇāstēna vēdāśca yajñāśca vihitāḥ purā
17-24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ १७-२४
tasmādōmityudāhr̥tya yajñadānatapaḥkriyāḥ
pravartantē vidhānōktāḥ satataṁ brahmavādinām
17-25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि ॥ १७-२५
tadityanabhisandhāya phalaṁ yajñatapaḥkriyāḥ
dānakriyāśca vividhāḥ kriyantē mōkṣakāṅkṣibhiḥ
17-26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ १७-२६
sadbhāvē sādhubhāvē ca sadityētatprayujyatē
praśastē karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyatē
17-27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥ १७-२७
yajñē tapasi dānē ca sthitiḥ saditi cōcyatē
karma caiva tadarthīyaṁ sadityēvābhidhīyatē
17-28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ १७-२ ८
asadityucyatē pārtha na ca tatprētya nō iha
ॐ तत् सत् इति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोऽध्यायः
oṃ tat sat iti śrīmadbhagavadgītāsū upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayōgō nāma saptadaśō'dhyāyaḥ
Om, that is real, thus in the Bhagavad geeta,
the Upanishads, the science of the Eternal,
the scripture of Yoga, the dialogue between Shri Krshna and Arjuna,
the seventeenth chapter entitled ‘The yoga of the three fold division of faith’ ends here.
No comments:
Post a Comment