Chapter-5

श्रीमद्भगवद्गीता
Śrīmadbhagavadgītā
पञ्चमोऽध्यायः
panchamō'dhyāyaḥ
कर्मसन्न्यासयोगः
karmasanyāsayogaḥ
 
05-01
अर्जुन  उवाच
संन्यासं कर्मणां कृष्ण   पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं   तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ५-१
arjuna uvāca
saṁnyāsaṁ karmaṇāṁ kr̥ṣṇa    punaryōgaṁ ca śaṁsasi
yacchrēya ētayōrēkaṁ    tanmē brūhi suniścitam
 
05-02
श्रीभगवानुवाच
संन्यासः कर्मयोगश्च   निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्   कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ५-२
śrībhagavānuvāca
saṁnyāsaḥ karmayōgaśca    niḥśrēyasakarāvubhau
tayōstu karmasaṁnyāsāt   karmayōgō viśiṣyatē
 
05-03
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी   यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो   सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ५-३
jñēyaḥ sa nityasaṁnyāsī    yō na dvēṣṭi na kāṅkṣati
nirdvandvō hi mahābāhō    sukhaṁ bandhātpramucyatē
 
05-04
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः   प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यक्   उभयोर्विन्दते फलम् ॥ ५-४
sāṅ‍khyayōgau pr̥thagbālāḥ    pravadanti na paṇḍitāḥ
ēkamapyāsthitaḥ samyak   ubhayōrvindatē phalam
 
05-05
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं   तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं सांख्यं च योगं च   यः पश्यति स पश्यति ॥ ५-५
yatsāṅ‍khyaiḥ prāpyatē sthānaṁ    tadyōgairapi gamyatē
ēkaṁ sāṅ‍khyaṁ ca yōgaṁ ca    yaḥ paśyati sa paśyati
 
05-06
संन्यासस्तु महाबाहो   दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म   नचिरेणाधिगच्छति ॥ ५-६
saṁnyāsastu mahābāhō    duḥkhamāptumayōgataḥ
yōgayuktō munirbrahma    nacirēṇādhigacchati
 
05-07
योगयुक्तो विशुद्धात्मा   विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा   कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ५-७
yōgayuktō viśuddhātmā   vijitātmā jitēndriyaḥ
sarvabhūtātmabhūtātmā   kurvannapi na lipyatē
 
05-08
नैव किंचित्करोमीति   युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यन् श्रृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्   अश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन् ॥ ५-८
naiva kiñcitkarōmīti    yuktō manyēta tattvavit
paśyañśr̥ṇvanspr̥śañjighran   aśnangacchansvapañśvasan
 
05-09
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्   उन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु   वर्तन्त इति धारयन् ॥ ५-९
pralapan visr̥jangr̥hṇan   unmiṣannimiṣannapi
indriyāṇīndriyārthēṣu    vartanta iti dhārayan
 
05-10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि   सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन   पद्मपत्रमिवाम्भसा  ॥ ५-१०
brahmaṇyādhāya karmāṇi    saṅgaṁ tyaktvā karōti yaḥ
lipyatē na sa pāpēna    padmapatramivāmbhasā
 
05-11
कायेन मनसा बुद्ध्या   केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति   सङ्गं त्यक्त्वाऽत्मशुद्धये ॥ ५-११
kāyēna manasā buddhyā    kēvalairindriyairapi
yōginaḥ karma kurvanti    saṅgaṁ tyaktvātmaśuddhayē
 
05-12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा   शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण   फले सक्तो निबध्यते ॥ ५-१२
yuktaḥ karmaphalaṁ tyaktvā   śāntimāpnōti naiṣṭhikīm
ayuktaḥ kāmakārēṇa   phalē saktō nibadhyatē
 
05-13
सर्वकर्माणि मनसा   संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही   नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ५-१३
sarvakarmāṇi manasā    saṁnyasyāstē sukhaṁ vaśī
navadvārē purē dēhī    naiva kurvanna kārayan
 
05-14
न कर्तृत्वं न कर्माणि   लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं   स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ५-१४
na kartr̥tvaṁ na karmāṇi    lōkasya sr̥jati prabhuḥ
na karmaphalasaṁyōgaṁ    svabhāvastu pravartatē
 
05-15
नादत्ते कस्यचित्पापं   न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं   तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ५-१५
nādattē kasyacitpāpaṁ    na caiva sukr̥taṁ vibhuḥ
ajñānēnāvr̥taṁ jñānaṁ    tēna muhyanti jantavaḥ

 05-16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं   येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं   प्रकाशयति तत्परम् ॥ ५-१६
jñānēna tu tadajñānaṁ    yēṣāṁ nāśitamātmanaḥ
tēṣāmādityavajjñānaṁ    prakāśayati tatparam
 
05-17
तद्बुद्धयस्तदात्मानः तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं   ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ५-१७
tadbuddhayastadātmānaḥ   tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ
gacchantyapunarāvr̥ttiṁ    jñānanirdhūtakalmaṣāḥ
 
05-18
विद्याविनयसंपन्ने   ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च   पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ५-१८
vidyāvinayasampannē    brāhmaṇē gavi hastini
śuni caiva śvapākē ca    paṇḍitāḥ samadarśinaḥ
 
05-19
इहैव तैर्जितः सर्गॊ   येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म   तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ५-१९
ihaiva tairjitaḥ sargō    yēṣāṁ sāmyē sthitaṁ manaḥ
nirdōṣaṁ hi samaṁ brahma    tasmādbrahmaṇi tē sthitāḥ
 
05-20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य   नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो   ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५-२०
na prahr̥ṣyētpriyaṁ prāpya    nōdvijētprāpya cāpriyam
sthirabuddhirasaṁmūḍhō    brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ
 
05-21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा   विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा   सुखमक्षयमश्नुते ॥ ५-२१
bāhyasparśēṣvasaktātmā   vindatyātmani yatsukham
sa brahmayōgayuktātmā   sukhamakṣayamaśnutē
 
05-22
ये हि संस्पर्शजा भोगाः   दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय   न तेषु रमते बुधः ॥ ५-२२
yē hi saṁsparśajā bhōgāḥ    duḥkhayōnaya ēva tē
ādyantavantaḥ kauntēya    na tēṣu ramatē budhaḥ
 
05-23
शक्नोतीहैव यः सोढुं   प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं   स युक्तः स सुखी नरः ॥ ५-२३
śaknōtīhaiva yaḥ sōḍhuṁ    prākcharīravimōkṣaṇāt
kāmakrōdhōdbhavaṁ vēgaṁ    sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ
 
05-24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामः   तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं   ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ५-२४
yō'ntaḥsukhō'ntarārāmaḥ   tathāntarjyōtirēva yaḥ
sa yōgī brahmanirvāṇaṁ    brahmabhūtō'dhigacchati
 
05-25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणम्  ॠषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः   सर्वभूतहिते रताः ॥ ५-२५
labhantē brahmanirvāṇam   r̥ṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ
chinnadvaidhā yatātmānaḥ    sarvabhūtahitē ratāḥ
 
05-26
कामक्रोधवियुक्तानां   यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं   वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ५-२६
kāmakrōdhaviyuktānāṁ    yatīnāṁ yatacētasām
abhitō brahmanirvāṇaṁ    vartatē viditātmanām
 
05-27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यान्   चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा   नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ५-२७
sparśānkr̥tvā bahirbāhyān   cakṣuścaivāntarē bhruvōḥ
prāṇāpānau samau kr̥tvā    nāsābhyantaracāriṇau
 
05-28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिः   मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो   यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५-२ ८
yatēndriyamanōbuddhiḥ   munirmōkṣaparāyaṇaḥ
vigatēcchābhayakrōdhō    yaḥ sadā mukta ēva saḥ
 
05-29
भोक्तारं यज्ञतपसां   सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां   ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ५-२ ९
bhōktāraṁ yajñatapasāṁ    sarvalōkamahēśvaram
suhr̥daṁ sarvabhūtānāṁ    jñātvā māṁ śāntimr̥cchati
 
 
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे कर्मसन्न्यासयोगो नाम प्रपञ्चमोऽध्यायः  ॥ १ ॥
ōṁ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṁ yōgaśāstrē
śrīkṛṣṇārjunasaṁvādē karmasanyāsayōgō nāma panchamō'dhyāyaḥ
Om, that is real, thus in the Bhagavad geeta,
the Upanishads, the science of the Eternal,
the scripture of Yoga, the dialogue between Shri Krshna and Arjuna,
the fifth chapter entitled ‘The yoga of renunciation of action’ ends here.