Chapter-8

श्रीमद्भगवद्गीता
Śrīmadbhagavadgītā
अष्टमोऽध्यायः
ashtamōdhyāyaḥ
अक्षरब्रह्मयोगः
aksharabrahmayogaḥ
 
08-01
अर्जुन  उवाच
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं   किं कर्म पुरुषोत्तम ।
अधिभूतं च किं प्रोक्तम्   अधिदैवं किमुच्यते ॥ ८-१
arjuna uvāca
kiṁ tadbrahma kimadhyātmaṁ    kiṁ karma puruṣōttama
adhibhūtaṁ ca kiṁ prōktam   adhidaivaṁ kimucyatē
 
08-02
अधियज्ञः कथं कोऽत्र   देहेऽस्मिन्मधुसूदन ।
प्रयाणकाले च कथं   ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥ ८-२
adhiyajñaḥ kathaṁ kō'tra    dēhē'sminmadhusūdana
prayāṇakālē ca kathaṁ    jñēyō'si niyatātmabhiḥ
 
08-03
श्रीभगवानुवाच
अक्षरं ब्रह्म परमं   स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
भूतभावोद्भवकरः   विसर्गः कर्मसञ्ज्ञितः ॥ ८-३
śrībhagavānuvāca
akṣaraṁ brahma paramaṁ    svabhāvō'dhyātmamucyatē
bhūtabhāvōdbhavakaraḥ   visargaḥ karmasaṁjñitaḥ
 
08-04
अधिभूतं क्षरो भावः   पुरुषश्चाधिदैवतम् ।
अधियज्ञोऽहमेवात्र   देहे देहभृतां वर ॥ ८-४
adhibhūtaṁ kṣarō bhāvaḥ    puruṣaścādhidaivatam
adhiyajñō'hamēvātra    dēhē dēhabhr̥tāṁ vara
 
08-05
अन्तकाले च मामेव   स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।
यः प्रयाति स मद्भावं   याति नास्त्यत्र संशयः ॥ ८-५
antakālē ca māmēva    smaranmuktvā kalēbaram
yaḥ prayāti sa madbhāvaṁ    yāti nāstyatra saṁśayaḥ
 
08-06
यं यं वापि स्मरन्भावं   त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
तं तमेवैति कौन्तेय   सदा तद्भावभावितः ॥ ८-६
yaṁ yaṁ vāpi smaranbhāvaṁ    tyajatyantē kalēbaram
taṁ tamēvaiti kauntēya    sadā tadbhāvabhāvitaḥ
 
08-07
तस्मात्सर्वेषु कालेषु   मामनुस्मर युध्य च ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिः   मामेवैष्यस्यसंशयः ॥ ८-७
tasmātsarvēṣu kālēṣu    māmanusmara yudhya ca
mayyarpitamanōbuddhiḥ   māmēvaiṣyasyasaṁśayaḥ
 
08-08
अभ्यासयोगयुक्तेन   चेतसा नान्यगामिना ।
परमं पुरुषं दिव्यं   याति पार्थानुचिन्तयन् ॥ ८-८
abhyāsayōgayuktēna    cētasā nānyagāminā
paramaṁ puruṣaṁ divyaṁ    yāti pārthānucintayan
 
08-09
कविं पुराणमनुशासितारम्   अणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः ।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम्   आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ८-९
kaviṁ purāṇamanuśāsitāram   aṇōraṇīyāṁsamanusmarēdyaḥ
sarvasya dhātāramacintyarūpam   ādityavarṇaṁ tamasaḥ parastāt
 
08-10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन   भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्   स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ८-१०
prayāṇakālē manasācalēna   bhaktyā yuktō yōgabalēna caiva
bhruvōrmadhyē prāṇamāvēśya samyak   sa taṁ paraṁ puruṣamupaiti divyam
 
08-11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति   विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति   तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ८-११
yadakṣaraṁ vēdavidō vadanti   viśanti yadyatayō vītarāgāḥ
yadicchantō brahmacaryaṁ caranti   tattē padaṁ saṅgrahēṇa pravakṣyē
 
08-12
सर्वद्वाराणि संयम्य   मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणम्   आस्थितो योगधारणाम् ॥ ८-१२
sarvadvārāṇi saṁyamya    manō hr̥di nirudhya ca
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇam   āsthitō yōgadhāraṇām
 
08-13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म   व्याहरन्मामनुस्मरन् ।
यः प्रयाति त्यजन्देहं   स याति परमां गतिम् ॥ ८-१३
ōmityēkākṣaraṁ brahma   vyāharanmāmanusmaran
yaḥ prayāti tyajandēhaṁ   sa yāti paramāṁ gatim
 
08-14
अनन्यचेताः सततं   यो मां स्मरति नित्यशः ।
तस्याहं सुलभः पार्थ   नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥ ८-१४
ananyacētāḥ satataṁ    yō māṁ smarati nityaśaḥ
tasyāhaṁ sulabhaḥ pārtha    nityayuktasya yōginaḥ
 
08-15
मामुपेत्य पुनर्जन्म   दुःखालयमशाश्वतम् ।
नाप्नुवन्ति महात्मानः   संसिद्धिं परमां गताः ॥ ८-१५
māmupētya punarjanma    duḥkhālayamaśāśvatam
nāpnuvanti mahātmānaḥ    saṁsiddhiṁ paramāṁ gatāḥ

 
08-16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः   पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
मामुपेत्य तु कौन्तेय   पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ८-१६
ā brahmabhuvanāllōkāḥ    punarāvartinō'rjuna
māmupētya tu kauntēya    punarjanma na vidyatē
 
08-17
सहस्रयुगपर्यन्तम्   अहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
रात्रिं युगसहस्रान्तां   तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥ ८-१७
sahasrayugaparyantam   aharyadbrahmaṇō viduḥ
rātriṁ yugasahasrāntāṁ    tē'hōrātravidō janāḥ
 
08-18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः   प्रभवन्त्यहरागमे ।
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते   तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥ ८-१८
avyaktādvyaktayaḥ sarvāḥ    prabhavantyaharāgamē
rātryāgamē pralīyantē    tatraivāvyaktasaṁjñakē
 
08-19
भूतग्रामः स एवायं   भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ   प्रभवत्यहरागमे ॥ ८-१९
bhūtagrāmaḥ sa ēvāyaṁ    bhūtvā bhūtvā pralīyatē
rātryāgamē'vaśaḥ pārtha    prabhavatyaharāgamē
 
08-20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्यः  व्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।
यः स सर्वेषु भूतेषु   नश्यत्सु न विनश्यति ॥ ८-२०
parastasmāttu bhāvō'nyaḥ   vyaktō'vyaktātsanātanaḥ
yaḥ sa sarvēṣu bhūtēṣu    naśyatsu na vinaśyati
 
08-21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तः   तमाहुः परमां गतिम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते   तद्धाम परमं मम ॥ ८-२१
avyaktō'kṣara ityukta   tamāhuḥ paramāṁ gatim
yaṁ prāpya na nivartantē    taddhāma paramaṁ mama
 
08-22
पुरुषः स परः पार्थ   भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
यस्यान्तःस्थानि भूतानि   येन सर्वमिदं ततम् ॥ ८-२२
puruṣaḥ sa paraḥ pārtha    bhaktyā labhyastvananyayā
yasyāntaḥsthāni bhūtāni    yēna sarvamidaṁ tatam
 
08-23
यत्र काले त्वनावृत्तिम्   आवृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं   वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥ ८-२३
yatra kālē tvanāvr̥ttim   āvr̥ttiṁ caiva yōginaḥ
prayātā yānti taṁ kālaṁ    vakṣyāmi bharatarṣabha
 
08-24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः   षण्मासा उत्तरायणम् ।
तत्र प्रयाता गच्छन्ति   ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥ ८-२४
agnirjyōtirahaḥ śuklaḥ    ṣaṇmāsā uttarāyaṇam
tatra prayātā gacchanti    brahma brahmavidō janāḥ
 
08-25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः   षण्मासा दक्षिणायनम् ।
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिः   योगी प्राप्य निवर्तते ॥ ८-२५
dhūmō rātristathā kr̥ṣṇaḥ    ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam
tatra cāndramasaṁ jyōtiḥ   yōgī prāpya nivartatē
 
08-26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते   जगतः शाश्वते मते ।
एकया यात्यनावृत्तिम्   अन्ययाऽवर्तते पुनः ॥ ८-२६
śuklakr̥ṣṇē gatī hyētē    jagataḥ śāśvatē matē
ēkayā yātyanāvr̥ttim   anyayāvartatē punaḥ
 
08-27
नैते सृती पार्थ जानन्    योगी मुह्यति कश्चन ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु   योगयुक्तो भवार्जुन ॥ ८-२७
naitē sr̥tī pārtha jānan   yōgī muhyati kaścana
tasmātsarvēṣu kālēṣu    yōgayuktō bhavārjuna
 
08-28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव   दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा   योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥ ८-२ ८
vēdēṣu yajñēṣu tapaḥsu caiva   dānēṣu yatpuṇyaphalaṁ pradiṣṭam
atyēti tatsarvamidaṁ viditvā   yōgī paraṁ sthānamupaiti cādyam
 
 
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे अक्षरब्रह्मयोगो नाम अष्टमोऽध्यायः  ॥ १ ॥
ōṁ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṁ yōgaśāstrē
śrīkṛṣṇārjunasaṁvādē aksharabrahmayōgō nāma ashtamōdhyāyaḥ
Om, that is real, thus in the Bhagavad geeta,
the Upanishads, the science of the Eternal,
the scripture of Yoga, the dialogue between Shri Krshna and Arjuna,
the eighth chapter entitled ‘The yoga of Imperishable spirit’ ends here.